عجيب‌تر از آن آفريده‌اند و ايشان آباد كنندگان دنيايند . حضرت ابى عبد اللَّه صادق عليه السلام فرمود : يعنى آدم ( ع ) و فرزندان او از پيامبران و اوصياء و پيروان ايشان . ابى عمران جونى گويد : يعنى ابراهيم خليل عليه و على نبيّنا و آله السلام و فرزندان او ، گويد چون سوگند ببلد و شهر مكّه خورد پس از آن سوگند بابراهيم خورد چون او بانى آن شهر است و بفرزندان عرب او زيرا ايشان مخصوص ببلد ميباشند . ابن عبّاس و جبائى گويند : يعنى هر پدر و فرزندش . ابن جبير گويد : يعنى سوگند به پدر كسى كه براى او توليد فرزند مىكند و بچه ميآورد ، و ما ولد يعنى آنكه عاقر است و فرزند نمىآورد ، پس ما ، نافيه است و اين بعيد است براى اينكه تقديرش اين خواهد بود ، و ما ما ولد ، پس ماء اوّل كه موصوله يا موصوفه است حذف شده است . ( لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي كَبَدٍ ) ابن عبّاس و سعيد بن جبير و حسن گويند : يعنى در تعب و سختى و رنج ، گويد : متحمّل مىشود مصيبتهاى دنيا و سختيهاى آخرت را ، و گفت فرزند آدم همواره متحمّل سختى و ناراحتى مىشود تا از دنيا بيرون رود . و بعضى گفته‌اند : يعنى انسانى را ايجاد كرديم در سختى از حمل و زائيده شدن و شير خوارگى و جدا شدن از شير و معيشت و زندگى او و مرگ او آن گاه خداوند سبحان ايجاد نكرده كه متحمل شدائد شود به اندازه ايكه آدمى زاده متحمّل مىشود و حال آنكه او با اين عمل ناتوان‌ترين خلق خداست .